Denizli’den Dünya Bilimine: Yeni Bir Bitki Türü Keşfedildi
gazeteistek.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine önemli bir katkı sağlayan heyecan verici bir keşfi duyurmaktan mutluluk duyarız. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü ilçesi Çameli’de, emekli bir öğretmenimizin doğa yürüyüşü sırasında fark ettiği sıradışı bir bitki, bilim dünyasında yankı uyandırdı. Yapılan kapsamlı araştırmalar sonucunda, bu bitkinin daha önce bilinmeyen yeni bir tür olduğu ve Çameli pelemiri olarak adlandırıldığı belirlendi.
Keşfin Hikayesi: Emekli Öğretmenden Bilim Dünyasına Uzanan Yolculuk
Bu değerli keşfin ilk adımı, doğa tutkunu emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in Çameli’nin eşsiz doğasında yaptığı gözlemlerle atıldı. Özdemir’in dikkatini çeken ve daha önce literatürde rastlanmayan bitki örneği, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin titiz incelemelerine sunuldu. Uzun süren morfolojik ve moleküler analizler sonucunda, bitkinin bilimsel olarak yeni bir tür olduğu kesinleşti. Bu çalışmanın ardından bitkiye, bilimsel adı ‘Cephalaria cameliensis’, Türkçe adı ise Çameli pelemiri verildi.
‘Çameli Pelemiri’nin Bilimsel Tanımlanması ve Yayılışı
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini ve bitkinin bilimsel sınıflandırmasını detaylandırarak şunları belirtti: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi.”
Yapılan araştırmalar, Çameli pelemiri‘nin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerdeki habitatlarda yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Bitkinin yaprak yapısı ve çiçek özellikleri, yakın akrabalarından belirgin şekilde ayrılıyor. Bu özgünlüğü, moleküler analizlerle de desteklenerek türün bağımsız bir takson olduğu kanıtlandı. Çalışmanın sonuçları, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre kazandırıldı.
Yoğun Otlatma Baskısı ve Koruma Önerileri
Ne yazık ki, bu eşsiz türün geleceği tehdit altında. Prof. Dr. Yıldırım, türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Çameli pelemiri‘nin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini önerdiklerini belirtti. Bu durum, biyoçeşitliliğin korunması adına acil önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliğindeki Yeri
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilirken, Türkiye bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi konumunda. Son tanımlanan Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısı 49’a, endemik tür sayısı ise 25’e yükseldi. Bu artış, Anadolu’nun zengin ekolojik mirasının altını bir kez daha çiziyor.
gazeteistek.com.tr olarak, bu değerli keşifte emeği geçen tüm bilim insanlarına ve yerel halka teşekkür ederiz. Çameli’nin doğasını koruma konusundaki duyarlılığı ve bu tür keşiflerin artması, ülkemizin biyoçeşitliliğini gelecek nesillere aktarma çabalarımıza ilham vermektedir.
